{"id":442,"date":"2021-02-03T11:54:54","date_gmt":"2021-02-03T11:54:54","guid":{"rendered":"http:\/\/61works.com\/onda\/?page_id=442"},"modified":"2021-02-03T13:28:09","modified_gmt":"2021-02-03T13:28:09","slug":"peder-ne-der-kader-ne-der","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/onda.com.tr\/tr\/peder-ne-der-kader-ne-der\/","title":{"rendered":"Peder ne der, kader ne der?"},"content":{"rendered":"
\n

(Bu makale HaberT\u00fcrk HT Hayat’ta yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.)<\/h3>\n

Ger\u00e7ek haz\u0131rcevaplar konuyu ak\u0131l s\u00fczgecinden ge\u00e7irir, h\u0131zl\u0131 ve do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, rasyonel ak\u0131lla yorumlar ve h\u0131zl\u0131 karar verirler. D\u00fc\u015f\u00fcnceleri \u00fcslubu ile kar\u015f\u0131 taraf\u0131 rencide etmeden ifade ederler.<\/p>\n

Haz\u0131rcevap olmak ileriyi g\u00f6rmek, s\u00f6ylemlerin sonucunda gidilecek yolun en u\u00e7 noktas\u0131n\u0131 bilmek demektir. Yolun sonundaki soka\u011f\u0131n \u00e7\u0131kmaz olmas\u0131 riskini g\u00f6rmek, virajlarda g\u00fcvenli d\u00f6n\u00fc\u015fler yapabilmek demektir.<\/p>\n

Haz\u0131rcevap olmak, vizyoner olmak demektir. Stratejik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na, k\u0131vrak bir zek\u00e2ya, uz g\u00f6r\u00fcye sahip olmak demektir. Yan\u0131t\u0131, yorumu, geri bildirimi s\u0131ca\u011f\u0131 s\u0131ca\u011f\u0131na; h\u0131zla d\u00fc\u015f\u00fcnerek vermek, ger\u00e7e\u011fi yal\u0131n bir \u015fekilde ifade etmek demektir. S\u0131ca\u011f\u0131 s\u0131ca\u011f\u0131na diyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc haz\u0131rcevap olmak h\u0131zl\u0131 olmak demektir. Konu g\u00fcncelli\u011fini yitirmeden etki ve tesiri en \u00fcst seviyede iken s\u00f6z almak ve yan\u0131tlamak demektir.<\/p>\n

Haz\u0131rcevap olmak yetkinli\u011fi farkl\u0131 ve yanl\u0131\u015f alg\u0131lanmamal\u0131. D\u00fc\u015f\u00fcnmeden ileti\u015fime ge\u00e7mek ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ek haz\u0131rcevaplar konuyu ak\u0131l s\u00fczgecinden ge\u00e7irir, h\u0131zl\u0131 ve do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, rasyonel ak\u0131lla yorumlar ve h\u0131zl\u0131 karar verirler. D\u00fc\u015f\u00fcnceleri \u00fcslubu ile kar\u015f\u0131 taraf\u0131 rencide etmeden ifade ederler.<\/p>\n

Zaman\u0131nda s\u0131ca\u011f\u0131 s\u0131ca\u011f\u0131na, k\u0131vrak bir zek\u00e2 ile olmas\u0131 gereken \u015fekilde; rencide etmeden, k\u0131rmadan d\u00f6kmeden, zaman zaman ders niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan haz\u0131rcevapl\u0131k k\u0131saca d\u00fcnden bug\u00fcne kazan\u0131lan bir yetenek de\u011fil, \u00e7ocukluktan ba\u015flayan ve yeti\u015fkinlikte s\u00fcren bir kabiliyettir.<\/p>\n

Tarihte devlet adamlar\u0131, \u015fairler, ressamlar, edebiyat\u00e7\u0131lar, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler, sanat\u00e7\u0131lar haz\u0131rcevapl\u0131klar\u0131 ile \u00fcn kazanm\u0131\u015flar tarihe imzalar\u0131n\u0131 atm\u0131\u015flar, nesilden nesile aktar\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Nas\u0131l m\u0131 olur haz\u0131rcevapl\u0131k?<\/p>\n

Bazen acele ettirilirsiniz, g\u00fc\u00e7l\u00fckle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z; d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerinizi s\u00f6ylemek istersiniz, acele ettirenle payla\u015famazs\u0131n\u0131z. \u0130\u015fte size ge\u00e7mi\u015ften bir \u00f6rnek;<\/p>\n

Yahya Kemal bir yoku\u015fu \u00e7\u0131k\u0131ncaya kadar nefes nefese kal\u0131r. Yoku\u015fun sonundaki lokantadan bir garson seslenir:
\n-Buyurun beyim ne al\u0131rs\u0131n\u0131z?<\/p>\n

Yahya Kemal tebess\u00fcmle:
\n-Evlat, m\u00fcsaade edersen bir nefes alaca\u011f\u0131m.<\/p>\n

Bazen de \u00f6yle zamanlar, anlar ya\u015fars\u0131n\u0131z ki bulundu\u011funuz topluluklarda s\u00f6z\u00fcn bitti\u011fi o nokta gelir. Konu\u015fmazs\u0131n\u0131z ama sessizli\u011fin g\u00fcc\u00fc daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Buna en g\u00fczel \u00f6rnek Sokrates ile \u00f6\u011frencisi aras\u0131nda ge\u00e7en bir diyalogdur.<\/p>\n

Talebelerden biri Sokrates\u2019e sormu\u015f:
\n-Herkese g\u00fczel konu\u015fma dersleri verdi\u011fin ve onlara hitabet sanat\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretti\u011fin halde, ni\u00e7in sen de \u00e7\u0131k\u0131p bir konu\u015fma yapm\u0131yorsun?
\n-Evlat, demi\u015f Sokrates. \u201cBiley ta\u015f\u0131 keskin de\u011fildir amma, en sert demiri bile keskin eder…<\/p>\n

\u0130yi bir ileti\u015fimci, iyi bir sat\u0131\u015f\u00e7\u0131, iyi bir pazarlamac\u0131, iyi bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131, iyi bir tak\u0131mda\u015f ve etkili bir lider olmak i\u00e7in bulundu\u011fumuz ortamlarda sorulan sorular\u0131 an\u0131nda yan\u0131tlayabilmeli, sessizli\u011fi bozan o \u0131\u015f\u0131k dolu s\u00f6zleri ivedilikle sarf edebilmeliyiz.\u201d<\/p>\n

Haz\u0131rcevapl\u0131k ger\u00e7ekten de derinine indik\u00e7e pek \u00e7ok s\u00f6z sanat\u0131n\u0131 da i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131ran bir yetenektir. Haz\u0131rcevapl\u0131kta te\u015fbih yani benzetme, istiare yani e\u011fretileme, kinaye, mecaz, te\u015fhis yani ki\u015fiselle\u015ftirme, tariz yani ta\u015f atma, tenas\u00fcp yani uygunluk ve n\u00fckte kullan\u0131l\u0131r. O zaman ger\u00e7ek bir haz\u0131rcevap olmak i\u00e7in edebiyat bilmeli, do\u011fru ifadeyi do\u011fru duygu ile e\u015fle\u015ftirebilmeli ve istedi\u011fimiz etkiyi ve tesiri kar\u015f\u0131 tarafta b\u0131rakabilmeliyiz.<\/p>\n

Ak\u0131l s\u00fczgecimizi hep yan\u0131m\u0131zda ta\u015f\u0131mal\u0131y\u0131z\u2026
\nBilgimizin derinli\u011fi ile do\u011frular\u0131 s\u00f6ylemeyi ilke edinmeli, bununla beraber ak\u0131l s\u00fczgecini hep yan\u0131m\u0131zda ta\u015f\u0131mal\u0131 zamanlamaya dikkat etmeliyiz.<\/p>\n

Mevlana \u201cHer zaman do\u011fruyu s\u00f6yle ama her do\u011fruyu, her zaman de\u011fil!\u201d der.
\nBana g\u00f6re, ileti\u015fimi ba\u015flatan ileti\u015fimden sorumludur. G\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131m\u0131zda i\u015f veya i\u015f d\u0131\u015f\u0131 ortamlarda konu\u015furken her zaman \u00f6zl\u00fc s\u00f6zlerle dolu, b\u00fcy\u00fck kitleleri etkileyecek kadar yank\u0131 uyand\u0131racak konu\u015fmalar yapm\u0131yoruz. Burada en \u00f6nemli nokta konuya h\u00e2kim olmam\u0131z ve duraksamadan ak\u0131c\u0131 bir ifade ile konuyu aktarmam\u0131zd\u0131r.<\/p>\n

Peki, haz\u0131rcevapl\u0131k nerede devreye giriyor de\u011ferli i\u015fkad\u0131nlar\u0131?
\nBazen konu\u015fma s\u0131ras\u0131nda \u00f6yle sorularla kar\u015f\u0131la\u015fabiliriz ki verilecek h\u0131zl\u0131 bir cevab\u0131m\u0131z yok ise ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ileti\u015fim yine bizim suskunlu\u011fumuz ile sona erebilir. \u0130\u015fte bu anlar beklenmedik yan\u0131tlarla, bilgimiz, fikrimiz ile h\u0131zl\u0131 ve haz\u0131r yan\u0131tlar\u0131m\u0131zla etkimizi g\u00f6sterdi\u011fimiz \u201chaz\u0131rcevap\u201d unvan\u0131 ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z anlard\u0131r.<\/p>\n

Zorlu rakipler, \u0131srarc\u0131 arkada\u015flar kar\u015f\u0131s\u0131nda nas\u0131l haz\u0131rcevap oluruz?
\nBazen zorlu bir rakip, \u0131srarc\u0131 bir arkada\u015f, zor bir ki\u015filik kar\u015f\u0131s\u0131nda haz\u0131rcevap olmak oyunu kazanmak ve son noktay\u0131 koymakt\u0131r.
\nBernard Shaw, \u0130ngiltere’nin \u00fcnl\u00fc devlet adam\u0131 Churchill’i kendi yazd\u0131\u011f\u0131 Pgymalion oyununun ilk gecesine davet eder ve davetiyeye \u015fu notu yazar: \u0130li\u015fikte iki ki\u015filik bilet bulacaks\u0131n\u0131z.Bir dostunuzu da getirebilirsiniz; e\u011fer bir dostunuz varsa! Churchill, daha \u00f6nce ba\u015fka bir yere s\u00f6z verdi\u011fi i\u00e7in oyuna gelemeyece\u011fini belirterek \u00f6z\u00fcr dileyen bir mektup yazar, biletleri iade eder ve bir not ekler: Piyesinizin ikinci gecesine gelebilirim, e\u011fer ikinci gece oynarsa\u2026<\/p>\n

Bazen f\u0131rt\u0131na habercisi olan bir diyalo\u011fu mendirekten ustaca manevra yaparak atlatabilirsiniz.
\nZamane gen\u00e7lerinden biri bir toplant\u0131da Akif\u2019i k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131p:
\n– Siz baytard\u0131n\u0131z, de\u011fil mi? demi\u015f.<\/p>\n

Akif, istifini bozmadan \u015fu cevab\u0131 vermi\u015f:
\n– Evet, bir yeriniz mi a\u011fr\u0131yordu?<\/p>\n

Maalesef \u00fclkemizdeki en b\u00fcy\u00fck sorunlardan biri bilgisinin derinli\u011fi olmayan ki\u015filerin kulaktan dolma, etraftan duyma ve gazeteden okuma bilgilerle her konuda uzman olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri ve daha da ilgin\u00e7 olan bu uzmanl\u0131\u011fa kendilerinin de inan\u0131p i\u015finin ehli ki\u015filerin kar\u015f\u0131s\u0131nda durma cesaretini g\u00f6stermeleri. B\u00f6yle anlardan birini ya\u015fayan Neyzen Tevfik haz\u0131rcevapl\u0131\u011f\u0131 ile kar\u015f\u0131s\u0131ndaki s\u00f6zde uzman\u0131 bak\u0131n nas\u0131l etkisiz hale getiriyor:<\/p>\n

Tan\u0131d\u0131klardan biri, yazd\u0131\u011f\u0131 roman\u0131n m\u00fcsveddelerini Neyzen Tevfik\u2019e g\u00f6stererek fikrini sorar:
\nNeyzen be\u011fenmedi\u011fini ifade edince, adam:
\n-\u0130yi ama der. Siz hi\u00e7 roman yazmad\u0131n\u0131z ki!
\nNeyzen Tevfik \u015fu cevab\u0131 verir:<\/p>\n

-Ben yumurtan\u0131n tazesini de bayat\u0131n\u0131 da iyi anlar\u0131m. Ama bu g\u00fcne kadar hi\u00e7 yumurtlamad\u0131m.<\/p>\n

Pervas\u0131z tav\u0131rlar ve egolar\u0131 nas\u0131l d\u00fczle\u015ftiririz?
\nBazen verilen emekleri, yap\u0131lan m\u00fccadeleleri, al\u0131nan zorlu kararlar\u0131 kolay g\u00f6ren, k\u0131ymeti sadece rakamsal de\u011ferlerle \u00f6l\u00e7en pervas\u0131z tav\u0131rlar\u0131 ve egolar\u0131 d\u00fczle\u015ftirmektir haz\u0131rcevapl\u0131k\u2026<\/p>\n

Vaktiyle Fransa h\u00fck\u00fcmet ricalinden biri Napolyon Bonapart’\u0131 bir muharebede tenkide kalk\u0131\u015f\u0131p parma\u011f\u0131n\u0131 harita \u00fczerinde gezdirerek:
\n-\u00d6nce \u015furas\u0131n\u0131 almal\u0131yd\u0131n\u0131z, sonra buradan ge\u00e7erek \u00f6teki yeri zapt etmeliydiniz\u2026<\/p>\n

Buna benzer fikirlerini dillendirmeye devam edince Napolyon;
\n-Evet demi\u015f; onlar parmakla al\u0131nabilseydi dedi\u011fin gibi yapard\u0131m.<\/p>\n

Cambaz ipte, bal\u0131k dipte\u2026
\nNe diyelim i\u015finin erbab\u0131 olana sayg\u0131 duyal\u0131m, etkili ileti\u015fim kural\u0131m, anlayal\u0131m, anlatal\u0131m, anla\u015fal\u0131m\u2026 En iyi bildi\u011fimiz i\u015fi yapal\u0131m eskilerin dedi\u011fi gibi \u201cCambaz ipte, bal\u0131k dipte gerek!\u201d<\/p>\n

Bilgimizi hep g\u00fcncelleyelim, \u2018biliyorum\u2019 yerine \u2018ne biliyorum ki\u2019 d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile hareket edelim. \u2018Ne oldum\u2019 demeyelim, \u2018ne olaca\u011f\u0131m\u2019 diyelim\u2026<\/p>\n

Fatih Sultan Mehmet, \u00e7ocuklu\u011funda biraz yaramazl\u0131k yap\u0131nca, babas\u0131 olan 2. Murat Han:
\n-Ne kadar yaramaz bir \u00e7ocuksun, senden adam olmaz diye \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n

Orada bulunan ve vel\u00e2yet s\u0131rr\u0131yla kalp g\u00f6z\u00fc a\u00e7\u0131k olan Ak\u015femseddin Hazretleri, hafif\u00e7e g\u00fcl\u00fcmseyerek \u015f\u00f6yle der:
\n-Peder ne der, kader ne der!
\nSevgiyle ve \u00e7al\u0131\u015farak kal\u0131n\u2026<\/p>\n

Hanzade ACAR\n<\/p><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(Bu makale HaberT\u00fcrk HT Hayat’ta yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.) Ger\u00e7ek haz\u0131rcevaplar konuyu ak\u0131l s\u00fczgecinden ge\u00e7irir, h\u0131zl\u0131 ve do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, rasyonel ak\u0131lla yorumlar ve h\u0131zl\u0131 karar verirler. D\u00fc\u015f\u00fcnceleri \u00fcslubu ile kar\u015f\u0131 taraf\u0131 rencide etmeden ifade ederler. Haz\u0131rcevap olmak ileriyi g\u00f6rmek, s\u00f6ylemlerin sonucunda gidilecek yolun en u\u00e7 noktas\u0131n\u0131 bilmek demektir. Yolun sonundaki soka\u011f\u0131n \u00e7\u0131kmaz olmas\u0131 riskini g\u00f6rmek, virajlarda g\u00fcvenli d\u00f6n\u00fc\u015fler […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":481,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-442","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/onda.com.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/442"}],"collection":[{"href":"https:\/\/onda.com.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/onda.com.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/onda.com.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/onda.com.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=442"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/onda.com.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/442\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":443,"href":"https:\/\/onda.com.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/442\/revisions\/443"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/onda.com.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/481"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/onda.com.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}